pl | eng

23 kwienia po raz 21 obchodzimy Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. Data ta wybrana została jako symboliczna dla literatury światowej. W tym dniu w roku 1616 zmarli Miguel de Cervantes, William Szekspir i historyk peruwiański Inca Garcilaso de la Vega. Na ten dzień przypada także rocznica urodzin lub śmierci innych wybitnych pisarzy (Maurice'a Druona, Halldóra Laxnessa, Vladimira Nabokova, Josepa Pla i Manuela Mejía Vallejo). Jakkolwiek poziom czytelnictwa w Polsce nie napawa optymizmem, a zmierzch tradycyjnej książki wydaje się być przesądzony, dla wielu osób papierowa książka nadal pozostaje przedmiotem magicznym. Tym bardziej magicznym, że intuicja podpowiada im, że choć jeszcze się broni, to w istocie należy już do przeszłości. Może dlatego coraz częściej ispiruje artystów, a nawet stawia się jej pomniki.


Pomnik w Berlinie (2006). Źródło: commons.wikimedia.org


Pomnik w Darmstadt. Źródło: agilitynut.com

Przyjrzyjmy się więc do jakich działań artystycznych zainspirowały artystów książki.

Tauba Auerbach, to jedna z najbardziej znanych amerykańskich artystek młodego pokolenia, tworząca w wielu dyscyplinach sztuk wizualnych, w malarstwie, książce artystycznej, fotografii i rzeźbie, na styku sztuki konceptualnej, abstrakcji i grafiki. Jej Przestrzenny atlas RGB, coś pomiędzy książką, rzeźbą a kolorową grafiką, jest ogromnym tomem zawierającym cyfrowe wydruki wszystkich możliwych wariacji kolorów w wersji RGB. Ten piękny rzeźbiarski obiekt mający kształt idealnej kostki o boku 8 cali, projektantom kojarzy się z trójwymiarowym wzornikiem kolorów Photoshopa.





Tauba Auerbach. RGB Colorspace Atlas. 2012. Źródło: thisiscolossal.com

Jeden z najważniejszych współczesnych niemieckich artystów, Anselm Kiefer urodził się w 1945 roku, dorastał będąc świadkiem zniszczeń wojennych, podziału ojczyzny, odbudowy podzielonego narodu i jego walki o odrodzenie. Artysta tworzy monumentalne dzieła na styku malarstwa, rzeźby, ilustracji i architektury, w których przeplatają się motywy z niemieckiej historii, mitologii, literatury, architektury i tożsamości. Wierzy, że nie ma prawdy, są tylko interpretacje. Wszechogarniająca prace, kompleksowe i wielowarstwowe, bogate są w odniesienia zarówno do niemieckiej tradycji romantycznej oraz jej dziedzictwa politycznego i filozoficznego. Autor łączy obrazy z kolażem i rzeźbą i używa niemal monochromatycznej palety. Książki, będące jednym z najczęściej przywoływanych przez niego motywów, wykonane są z niekonwencjonalnych materiałów (np. ołowiu, drutu, słomy, gipsu, gliny, szmat, nasion słoneczników, popiołu i kurzu).








Anselm Kiefer. Book installations. 2012. Źródło: leninimports.com

Rachel Whiteread, słynna brytyjska rzeźbiarka, pierwsza kobieta, która za swoją twórczość otrzymała nagrodę Turnera (w 1993 roku), tworzy najczęściej rzeźby monumentalne. Czasem jednak spod jej ręki wychodzą bardziej kameralne prace, jak seria z 2008 inspirowana książkową półką.



Rachel Whiteread. Models. 2008. Źródło: thejealouscurator.com

A co sądzicie o świetlnych książkach? Francuski artysta Philippe Parreño stworzył dzieło Atlas chmur w formie animowanego neonu, a koreański artysta Ayran Kang od kilku lat zajmuje się tworzeniem całych świetlnych bibliotek w ramach Digital Book Project. Jego świecące rzeźby o zmiennej jasności, odcieniach i intensywności zbudowane są z książek zamkniętych w żywicy wypełnionej światłowodami i diodami LED. Książki nie zawierają żadnego tekstu, są jedynie wariacją na temat ich roli w naszym życiu.


Philippe Parreño. Atlas chmur. 2005. Źródło: 1301pe.com





Ayran Kang. Digital Book Project. 2010-2015. Źródło: brycewolkowitz.com

Nowojorska artystka Orly Genger dziergająca monumentalne rzeźby plenerowe (pisaliśmy o niej tu: www.furgaleria.pl/blog/82/Knitted+and+crochet+O+sztuce+dzierganej..html) czasem dzierga także książki.


Orly Genger. Knitted gradient book. 2012. Źródło: knitthefuture.tumblr.com

Wspaniałe papierowe ażurowe rzeźby inspirowane najważniejszymi księgami ludzkości tworzy rumuński artysta Onisim Colta, malarz, rzeźbiarz, grafik, ilustrator i profesor uniwersytecki. Artystę interesują interakcje między kulturami i wpływ dawnych kultur na współczesność.


Onisim Colta. Book of prayers. 2005. Źródło: yama-bato.tumblr.com



Onisim Colta. Biblia de la Aksum. 2005. Źródło: yama-bato.tumblr.com

Lauren DiCioccio, amerykańska artystka z San Francisco od 16 lat ożywia przedmioty za pomocą haftu. Przypisując ludzkie atrybuty do obiektów nieożywionych, otwiera nas na konieczność reakcji emocjonalnej na przedmiot. Stare książki dzięki jej ingerencjom artystycznym zyskują nowe życie. Artystka maluje też obrazy i drukuje cyfrowe grafiki inspirowane layoutem książek i czasopism. Pozbawiając je treści otwiera nas na ich urodę wizualną.




Lauren DiCioccio. Haftowane książki. Źródło: laurendicioccio.com




Lauren DiCioccio. Layout graphics. Źródło: laurendicioccio.com

O instalacjach i budowlach z książek można przeczytać na tym blogu tu:
www.furgaleria.pl/blog/15/Do+czego+służą+książki%3F+–+architectural+review.html
To, że książki budzą emocje artystów pozwala mieć nadzieję, że jednak przetrwa i łatwo nie odda pola. Na szczęście, poza instalacjami, papierowymi rzeźbami i innymi ulotnymi działaniami artystycznymi, są także dzieła wykonane w technikach trwałych, jak beton, stal czy żywice. Dzięki temu przyszłe digitalne pokolenia będą mogły zobaczyć, jak wyglądały kiedyś książki, tak jak my oglądamy w muzeach kamienną broń czy szkielety mamutów.


Ines Seidel. Concrete book. 2014. Źródło: ines-seidel.d


Miklos Onucsan. Concrete book. 1990. Źródło: plan-b.ro


Luis Camnitzer. Concrete books. Źródło: ralf-bohnenkamp.tumblr.com
 


Joanna Furgalińska