pl | eng

In casa, un espresso come al bar!
Bialetti Moka Express – ikona światowego dizajnu

Czytano 2944 razy


Dziś proponuję wakacyją podróż do Włoch. Któż nie lubi boskiego smaku oryginalnego włoskiego espresso?

Kawiarka Moka Express firmy Bialetti to najpopularniejsza ikona światowego dizajnu – liczba wyprodukowanych egzemplarzy sięga obecnie ponad 200 milionów. Jest także najczęściej kopiowanym ekspresem do kawy. Największą popularnością cieszy się w Europie i Ameryce Łacińskiej. Jak na ikonę przystało, każde szanujące się muzeum nowoczesnego przemysłu lub wzornictwa posiada kilka egzempalrzy wśród eksponatów: MoMA, Wolfsonian–Florida International University, Narodowe Muzeum Dizajnu Cooper–Hewitt w Nowym Jorku, London Design Museum, London Science Museum i wiele innych na całym świecie. Moka to domowy ekspres, który postawiony na zewnętrznym palenisku produkuje espresso przez przepuszczenie gorącej pary pod ciśnieniem przez zmieloną kawę. Kawiarki Moka produkowane są w różnych rozmiarach, pozwalających na przygotowanie od jednego do osiemnastu 50 ml kubków. Wiele obecnych modeli, podobnie jak prototyp, jest wykonanych z aluminium, z bakelitowymi uchwytami. Powodem, dla którego Alfonso Bialetti wymyślił Moka Express była potrzeba uzyskania takiego smaku i jakości, jakie charakteryzowało napój profesjonalnie parzony w barach kawowych.

Moka Express firmy Bialetti. Źródło: Pinterest

Moka Express firmy Bialetti z Design Museum. Źródło: abitare.it

Alfonso Bialetti (1888-1970) to jeden z pionierów słynnego włoskiego dizajnu. Był inżynierem, od 1919 roku prowadził warsztat specjalizujący się w obróbce metali. Stał się sławny dzięki połączeniu genialnej intuicji z wyczuciem smaku.Ta intuicja kazała mu nabyć wynalazek Luigi De Ponti i przekształcić go w prosty, elegancki Moka Express. Zaprojektowany w 1933 roku dzbanek do kawy był ikoną stylu od roku 1950. Do tej pory jest źródłem nostalgii i uczuć dla wielu Włochów i jest niezbędny w każdej włoskiej kuchni. Mimo, że wyprodukowano go w wielu odmianach i mutacjach, w tym Mukka Express do domowego cappuccino, najbardziej popularna jest standardowa wersja klasyczna. Dzięki wynalazkowi mały warsztat Alfonso Bialettiego przekształcił się w Bialetti Industrie SpA – włoskiego giganta specjalizującego się w produkcji sprzętu kuchennego.

Mukka Express firmy Bialetti. Źródło: http://www.wayfair.co.uk

Tradycyjnie kawiarki Moka wykonane są z aluminium i są przystosowane do użycia na kuchenkach gazowych lub tradycyjnych elektrycznych, nie mogą niestety być używane na kuchenkach indukcyjnych. Aktualnie istnieje jednak wiele modeli ze stali nierdzewnej oraz elektryczne ekspresy z własnym ogrzewaniem. W dobie kuchenek indukcyjnych, dostępne są wersje wykonane ze stopu na bazie tytanu. Wersja Brikka jest ulepszoną wersją Moka produkowaną przez Bialetti. Posiada ona w górnej części dyszy regulator ciśnienia będący obciążeniem zaworu, umożliwiający narastanie ciśnienia wewnątrz zbiornika, w sposób analogiczny jak w szybkowarze. Rezultatem jest kawa parzona pod zwiększonym ciśnieniem i w temperaturze niższej niż w standardowej wersji, dzięki czemu jest mocniej spieniona i bardziej podobna do espresso.

Wniosek patentowy Moka Express. Źródło: laragosta.tumblr.com

Mukka Express jest zmodyfikowaną wersją Moka także produkowaną przez Bialetti, w której spienione mleko miesza się z kawą podczas parzenia. Nazwa "Mukka", to gra słów Moka i "mucca" czyli "krowa". Bialetti produkuje również kilka wersji ekspresu ze stali nierdzewnej (Musa, Class lub Venus). Także Alessi ma prawo do produkcji kawiarek według patentu Bialettiego. Również Cuisinox sprzedaje kilka modeli Moka zarówno z aluminium, jak i ze stali nierdzewnej. VEV Vigano to włoski producent, który specjalizuje się w produkcji ekspresów ze stali nierdzewnej (modele Kontessa, Itaka, Vespress i Carioca). Marka Volturno przez wiele dekad była producentem kawiarek Moca w Argentynie. Nazwa Volturno jest tam często używana zamiennie. Oprócz firm produkujących kawiarkę legalnie, istnieją niezliczeni producenci na całym świecie, którzy pożyczyli sobie patent. Zapewne dzięki temu mogliśmy w czasach PRL-u mieć alternatywę dla "kawy z gruntem".

Jak na ikonę przystało, ekspres Moca firmy Bialetti jest nieustającym źródłem inspiracji dla malarzy, grafików, ilustratorów, twórców plakatów, dizajnerów, tatuażystów i wielu innych twórców.

Plakat Emily Isles. Żródło: pinterest.com

Praca artystki Sandry Juto. Źródło plakatów: Pinterest.com
Praca artysty Bucci. Źródło: www.behance.net

Nawet w Furgalerii mamy uroczy plakat profesora Romana Kalarusa wykorzystujący motyw ekspresu Moca Bialetti.

Plakat Romana Kalarusa. Źródło: www.furgaleria.pl

Bardzo podobną wizję miał włoski ilustrator Alessandro Lecis, twórca ilustracji do książki Italianità wydanej przez Corraini Edizioni, ale oczywiście nie jest to jedyny ilustrator wykorzystujący motyw kawiarki Moca.

Alessandro Lecis. Źródło: www.illustratori.it

Lisa Congdon. Źródło: www.pinterest.com

Miniatura Lorraine Loots.17 x 17 mm. Źródło: paintingsforants.tumblr.com/

Ekspres Moka Bialetti pojawia się także na mniej oficjalnych dziełach sztuki – muralach i tatuażach. Trzeba być wielkim miłośnikiem kawy, żeby chcieć spędzić resztę życia w towarzystwie kawiarki ;-)

Graffiti z San Francisco. Źródło: www.missionmission.org

Graffiti z Montrealu. Źródło: www.a-sense-of-place.com

Tatuaż z Moka pot. Źródło: contest.virginradio.it


Kolekcja T-shirtów z motywem Moka pot również jest imponująca. Zaprezentuję jedynie wycinek.

T-shirty z Moka pot. Źródło: www.pinterest.com


A może ktoś chciałby mieć lampę Bialetti Moka? Można wybierać między oldskulowymi, zwariowanymi lampami od włoskiego dizajnera Maurizio Lamponiego, a współczesnym dizajnem od Fix Studio, useDesign lub Piers Mansfield-Scaddan.

Lampa Moka pot od Maurizio Lamponi. Źródło: artstyleonline.com

Lampa useDesign. Źródło: www.usedesign.it


Fix Studio. Percolator Pendant. Źródło: www.ganzomag.com

Fix Studio. Percolator Pendant. Źródło: dailyicon.net

Kogo nie stać na lampę, może zadowolić się wisiorkiem.

Źródło: ilovecoffee.co.za


A może po prostu napić się dobrej kawy? Walory kawiarki Moka Express urzekają koneserów kawy także dzisiaj.
Podobno im częściej jest użytkowana, tym lepszą parzy kawę.  


Joanna Furgalińska